كافران جاودانه در جهنم بماند . حديث هست كه هر كه ذره‌اى ايمان در قلب دارد از جهنم برون آورده شود . اگر مرتكب كبيره توبه كند من نگويم قبول توبه او بر خدا واجب است كه الزام‌كننده خداست و او را الزام نتوان كرد اما حديث هست كه توبه تائبان پذيرفته مىشود و خدا مختار خلق خويش است هرچه خواهد كند و آنچه اراده كند فرمان كند و اگر همه مردم را ببهشت برد زشت نباشد و اگر بجهنم برد ستم نباشد زيرا ستم آنست كه كسى در آنچه حق او نيست دخالت كند يا چيزى را آنجا نهد كه نبايد اما خدا مختار مطلق است و ظلم از او متصور نيست و نسبت تعدى به دو نتوان داد . " كوشش ابو الحسن اشعرى در مذهب سنت اثر بسيار داشت و بيم آن بود كه مذهب اعتزال را براندازد . ابن خلكان بنقل از ابو بكر صيرفى گويد : " معتزليان سر بلند داشتند تا خداوند اشعرى را پديد آورد و ايشان را تارومار كرد . " از پس اشعرى رونق سنت بحجة الاسلام غزالى كامل شد كه همه همت خويش را برواج سنت و تخطئه اعتزال و فلسفه و فرق ديگر صرف كرد . صوفيان معتزلى از مسايلى كه در آن عصر مسلمانان را سرگرم داشت تصوف بود بسيارى كسان كه بزهد و پرهيزكارى شهره بودند در مباحث خشك كلام گمشده خود را نمييافتند كه دلهاشان بمحبت الهى راغب بود اما جذبه شوق از بحث منطقى نميايد و ناچار براى تقرب به خدا راه زهد و پرهيز و فنا گرفتند و صوفى لقب يافتند . برون گويد : ميان صوفى و كلمه سوفيس يونانى يعنى فيلسوف يا سوفيست كه معرب آن سوفسطائى است يا صفاى عربى يا صفه كه در صدر اسلام جماعتى در آن مينشستند رابطه نيست كه صوفى از صوفست و قرينه‌هاى ديگر بر اين هست كه نام صوفيان در فارسى پشمينه‌پوش است و مسلمانان نخستين كه مردمى ساده بودند پشمينه بتن ميكردند . مسعودى گويد : " عمر جبه پشمين داشت